Sinds ruim anderhalf jaar haalt COVID-19 ons dagelijks leven stevig door elkaar. Onze manier van werken veranderde aanzienlijk en zal nog verder evolueren dankzij – zo hopen we althans – de doeltreffendheid van de vaccinatie. Toch hebben velen onder ons daarover nog vragen. We hebben die vragen gegroepeerd en deden een beroep op onze experten inzake preventie om een antwoord te geven.
Welkom bij de FAQ – de referentie binnen de preventiesector wanneer het gaat om de COVID-19-pandemie.

A. Vaccinatie

  1. Waarom zou je je laten vaccineren ?
  2. Welke vaccins zijn vandaag beschikbaar ?
  3. Is het vaccin verplicht ?
  4. Wat weten we over de ontwikkelde vaccins ? 
  5. Ben ik al onmiddellijk beschermd na de vaccinatie ?
  6. Hoe kan het dat het vaccin zo snel ontwikkeld werd? Zijn vaccins altijd betrouwbaar ?
  7. Moet ik getest worden op COVID-19 vooraleer ik het vaccin krijg ?
  8. Ik ben zwanger of heb een kinderwens. Ik geef borstvoeding. Mag ik me laten vaccineren ?
  9. Ik ben gevaccineerd. Kan ik nog besmet raken met COVID-19 en nog anderen besmetten ?
  10. Kunnen de mRNA-vaccins je DNA veranderen ?
  11. Kan vaccinatie mijn vruchtbaarheid aantasten ?
  12. Wat gebeurt er in het geval van ernstige bijwerkingen ?
  13. Zijn de twee dosissen van het vaccin (indien twee dosissen voorgeschreven zijn) noodzakelijk ?
  14. Is vaccinatie ook verplicht als ik reeds COVID-19 gehad heb ?
  15. Zullen we ons periodiek moeten laten vaccineren, bijvoorbeeld elk jaar of om de twee jaar zoals dat het geval is bij griep ?
  16. Welke termijn moet men in acht nemen tussen twee verschillende types vaccins (bijvoorbeeld het vaccin tegen COVID en dat tegen tetanos) ?

B. Reizen

  1. Wat zijn de huidige maatregelen voor reizen naar het buitenland ?

C. Werkplek en relaties met de collega’s

  1. Is het vanaf 1 september opnieuw toegelaten om 100% aanwezig te zijn op de werkvloer ? 
  2. Blijft het dragen van het mondmasker verplicht op de werkplek ?
  3. Hoe zit het met het dragen van de mondmaskers buiten de werkplek ?
  4. Waarom blijven de regels momenteel nog zo strikt ?

D. Telewerk

  1. Kan het telewerk dankzij de evolutie van de vaccinatie afgeschaft worden ?

E. Relatie werkgever-werknemer

  1. Kan de werkgever zijn werknemers verplichten om zich in te enten ?
  2. Kan de werkgever vragen om een negatieve zelftest ?
  3. De werkgever kan geen negatieve test vragen, maar hoe zit dat met een vaccinatiecertificaat ? 
  4. Mag een werkgever een andere negatieve test (m.a.w. geen zelftest) aan zijn werknemer vragen voor hij/zij (opnieuw) aan het werk gaat ?
  5. Wat is de verantwoordelijkheid van een werkgever in geval van een COVID-19-besmetting door een verplichte fysieke terugkeer naar het werk ?
  6. Kan men een personeelslid sanctioneren wanneer hij of zij geen mondmasker draagt? En zo ja, op welke manier ?

F. Andere vragen

  1. Zijn CO2 -meters verplicht binnen bedrijven ?
  2. Coronavirus en de hygiëne van werkruimten
  3. Mag ik borstvoeding geven als ik een infectie met COVID-19 heb ?
  4. Hoe gebruik ik een mondmasker op een correcte manier ?
  5. Kan COVID-19 erkend worden als beroepsziekte of arbeidsongeval ?


Vaccinatie

1. Waarom zou je je laten vaccineren ?

Het vaccin is vandaag absoluut noodzakelijk om de COVID-19-pandemie de baas te kunnen, hoognodig voor de volksgezondheid. Zonder vaccinatie en groepsimmuniteit is het onmogelijk terug te keren naar een normale manier van leven in de maatschappij!
Door ons te laten vaccineren zullen we er samen in slagen om de meest kwetsbare personen te beschermen en uiteindelijk naar een normaal leven terug te keren. Gedurende een bepaalde periode moeten we daarbij nog steeds de afstand respecteren en een mondmasker dragen. Hoe lang, zal afhangen van hoe snel we de pandemie kunnen indammen. Hoe sneller de vaccinatiegraad stijgt, hoe sneller ook de maatregelen versoepeld kunnen worden. 

2. Welke vaccins zijn vandaag beschikbaar ?

Het is uiterst belangrijk te weten dat alle vaccins die in Europa worden toegediend, onderworpen werden aan de strenge controles van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA).
Het EMA voert heel strenge controles uit op alle geneesmiddelen die toegediend worden in Europa. Dus ook op vaccins. Op dit moment (01/09/2021) zijn volgende vaccins goedgekeurd:

  • Pfizer/BioNTech
  • Moderna
  • AstraZeneca (voor mensen van 41 jaar en ouder)
  • Johnson & Johnson (Janssen) 

3. Is het vaccin verplicht ?

Nee, zich tegen COVID-19 laten vaccineren is momenteel niet verplicht en geen enkele werkgever kan zijn werknemers daartoe verplichten. De vaccinatie wordt daarentegen wel sterk aanbevolen. Denk bijvoorbeeld aan een zorgverlener: de kans op overdracht van het potentieel dodelijke virus op een patiënt wordt aanzienlijk kleiner wanneer de zorgverlener gevaccineerd is. 

4. Wat weten we over de ontwikkelde vaccins? 

Er werden drie types vaccins ontwikkeld :

  • Vaccins op basis van Messenger-RNA (bv.Pfizer/ Biontech en Moderna)
  • Vaccins met virale vectoren (bv.AstraZeneca, Johnson & Johnson)
  • Geïnactiveerde vaccins: nog niet op de markt verkrijgbaar.

​De vaccins tegen COVID-19 voldoen aan dezelfde strikte eisen zoals alle andere vaccins. Ze mogen pas op de markt gebracht worden als er voldoende bewijsmateriaal is dat het vaccin van goede kwaliteit, doeltreffend en veilig is.
Alle vaccins hebben een bewezen werkzaamheid van 90-95% tegen hospitalisatie. Dat geldt na toediening van de twee dosissen en vanaf 14 dagen na de tweede prik.
Deze cijfers zijn zeer betrouwbaar. Ze werden o.a. vastgesteld na de vaccinatie van meer dan 10 miljoen mensen in Schotland en in Israël. Dit zijn de cijfers voor bescherming tegen de deltavariant, een virus dat besmettelijker is dan het virus aan het begin van de pandemie. 

5. Ben ik al onmiddellijk beschermd na de vaccinatie ?

Nee, na vaccinatie heeft het lichaam 7 tot 14 dagen nodig vooraleer het kan starten met de aanmaak van antilichamen.
Een enkele dosis (met uitzondering van Janssen) biedt verre van voldoende bescherming. Hierna volgen de beschermingsratio’s tegen de deltavariant, momenteel aanwezig in België.
(De RR is het relatieve risico, m.a.w. het risico van mensen die gevaccineerd zijn tegenover de mensen die niet gevaccineerd zijn. De RR bekomt men op basis van de formule: RR = 100% - bescherming door het vaccin. Dat moet dus zo laag mogelijk zijn.) 

  • Asymptomatische besmetting/besmettelijkheid zonder symptomen
    • Werkzaamheid/beschermingsgraad door vaccin van 46 % (RR = 54%) na D1
    • Werkzaamheid/beschermingsgraad door vaccin van 85% (RR = 15%) na D2 of D1 Janssen
  • Symptomatische besmetting/besmettelijkheid voor en tijdens de symptomen
    • Werkzaamheid/beschermingsgraad door vaccin van 55 % (RR = 45%) na D1
    • Werkzaamheid/beschermingsgraad door vaccin van 90 % (RR = 10%) na D2 of D1 Janssen
  • Hospitalisatie (zeer ernstige besmetting)
    • Werkzaamheid/beschermingsgraad door vaccin van 85% (RR = 15%) na D1
    • Werkzaamheid/beschermingsgraad door vaccin van 95 % (RR = 5%) na D2 of D1 Janssen

​​“Na”= 7-14 dagen na de laatste prik.
Deze cijfers tonen aan hoe belangrijk het is je volledig te laten vaccineren (één dosis van Janssen of 2 dosissen van Pfizer/Moderna/AstraZeneca). Voor mensen die lijden aan een immuunziekte (sommige ziekten zoals kanker nierfunctiestoornissen, enz.), kan de beschermingsgraad lager liggen, daarom zal de overheid die mensen eind 2021 uitnodigen voor een derde dosis.
Ook belangrijk is dat één enkele dosis van het Pfizer- / Moderna- / AZ- vaccin voor 46% bescherming geeft tegen een asymptomatische besmetting. Met slechts één dosis kan je het virus gemakkelijk doorgeven. En je loopt nog steeds het risico dat je in het ziekenhuis moet worden opgenomen bij besmetting (“slechts” voor 85% beschermd). 

6. Hoe kan het dat het vaccin zo snel ontwikkeld werd? Zijn vaccins altijd betrouwbaar ?

Er is absoluut geen reden om te geloven dat vaccins niet betrouwbaar zijn. De procedures die altijd moeten gevolgd worden bij de ontwikkeling van nieuwe vaccins, werden ook voor de COVID-19-vaccins gevolgd. Alleen overlappen de verschillende etappes zich nu deels. Geen enkele essentiële etappe werd overgeslagen. Bovendien baseert de ontwikkeling van het COVID-19-vaccin zich op vorige onderzoeksresultaten van gelijkaardige virussen, meer bepaald het eerste SARS-COV-2-virus en MERS-coronavirus.
Het gebruik van de RNA-techniek maakte ook een aanzienlijke tijdswinst mogelijk. De genetische RNA-code van het virus kenden we al bij het begin van de epidemie. We konden onmiddellijk starten met de ontwikkeling van een vaccin. Waarschijnlijk zal deze RNA-techniek ook in de toekomst gebruikt worden om pandemieën veroorzaakt door andere virussen en varianten, sneller de baas te kunnen. Wellicht is dat onze enige keuze in de toekomst als we ons willen beschermen tegen nieuwe varianten waartegen nu al nieuwe vaccins worden ontwikkeld.
Een andere belangrijke reden waarom snel kon ontwikkeld worden: de financiering! Overal ter wereld gaven overheden financiële ondersteuning door vaccins al aan te kopen voor ze helemaal beschikbaar waren. Omdat, nogmaals, een adequate vaccinatie de enige manier is om opnieuw tot een normaal leven en normale maatschappij te komen. Zonder vaccinatie is dat niet mogelijk.
Daarom gaven alle farmaceutische bedrijven absolute voorrang aan de ontwikkeling van een COVID-19-vaccinatie, en zetten ze andere ontwikkelingen on hold. Er werden 10 x meer mensen en middelen alsook de meest recente technologieën ingezet. Het is dus logisch dat de ontwikkeling van het vaccin 10 keer sneller ging. 

7. Moet ik getest worden op COVID-19 vooraleer ik het vaccin krijg ?

Nee, u hoeft niet getest te worden op antistoffen voor de vaccinatie. Ook als u besmet bent zonder dat u het weet, kan het vaccin veilig toegediend worden. 

8. Ik ben zwanger of heb een kinderwens. Ik geef borstvoeding. Mag ik me laten vaccineren ?

JA! In tegenstelling tot eerdere aanbevelingen en gebaseerd op de meest recente wetenschappelijke gegevens en aanbevelingen, stelt de HGR in het aangepaste advies nr. 9622 dat alle zwangere vrouwen idealiter prioritair gevaccineerd moeten worden (fase 1b van de campagne), in tegenstelling tot niet-zwangere vrouwen en dat omwille van hun verhoogd risico op ernstige COVID-19-infectie voor de moeder en daarmee op premature bevalling.
Bovendien bevestigt de HGR dat de huidige beschikbare mRNA-vaccins tegen COVID-19 (Pfizer, Moderna) veilig kunnen gegeven worden aan zwangere vrouwen.
De vaccins met vectorvirus (Astra Zeneca, Janssen) zijn (momenteel) niet aangewezen tijdens de zwangerschap.
De HGR benadrukt dat de aanwezigheid van comorbiditeit(en) zoals verhoogde BMI vóór de zwangerschap, hypertensie, diabetes, enz. nog een bijkomend argument is om de vaccinatie van de zwangere vrouw aan te bevelen (zie advies HGR-9618).
Alle vrouwen die borstvoeding geven kunnen conform eerdere adviezen eveneens worden gevaccineerd. 

9. Ik ben gevaccineerd. Kan ik nog besmet raken met COVID-19 en nog anderen besmetten ?

Ja, maar vooral wanneer men helemaal niet of slechts gedeeltelijk gevaccineerd werd (één enkele dosis van Pfizer/Moderna/AZ). Na twee dosissen ligt het risico veel lager. De volledige vaccinatie bij 85-90 % van de bevolking is de enige manier om opnieuw naar een normaal leven zoals voorheen terug te kunnen keren.
(Zie de vraag: “Ben ik al onmiddellijk beschermd na de vaccinatie?").  

10.  Kunnen de mRNA-vaccins je DNA veranderen ?

Nee, mRNA-vaccins worden intramusculair toegediend en het mRNA wordt door de spiercellen opgenomen. Het mRNA dringt de celkern niet binnen en zal dus niet in contact kunnen komen met jouw DNA of van dat van je ongeboren kind. Het mRNA verdwijnt al na een paar uur uit ons lichaam. 

11. Kan vaccinatie mijn vruchtbaarheid aantasten ?

Wanneer u COVID-19 had of wanneer u gevaccineerd werd, hebt u antilichamen tegen de spikes van het coronavirus aangemaakt. Er is bijna geen enkele overeenkomst tussen de eiwitten van deze spikes en de eiwitten die een rol spelen bij de vorming van de placenta aan het begin van de zwangerschap (syncytine-1). De overeenkomst is te laag om welke invloed dan ook te hebben op de placenta. Mocht dat het geval zijn, dan zouden zelfs de meest banale coronavirussen die een verkoudheid veroorzaken de vruchtbaarheid aantasten. Alle coronavirussen vertonen namelijk dezelfde minimale gelijkenis. Bovendien werd dat helemaal niet vastgesteld. Er is dus geen enkele reden om zich ongerust te maken. De statistieken over zwangerschappen en vruchtbaarheid bevestigen dat ook. 

12. Wat gebeurt er in het geval van ernstige bijwerkingen ?

Is een vaccin goedgekeurd? Ook daarna volgt het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) het vaccin en de studies op. Net zoals dat gebeurt voor geneesmiddelen of andere vaccins. 
Krijgt iemand na vaccinatie last van bijwerkingen die al dan niet in de bijsluiter staan vermeld? Dan kan je dit melden aan het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG). Experten van het FAGG evalueren die bijwerkingen. Dergelijke bevindingen worden ook wereldwijd gedeeld. Door de gegevens op grote schaal bijeen te brengen, worden eventuele signalen sneller ontdekt.
Treedt een zeldzame bijwerking op of loopt iets mis met de kwaliteit van een geneesmiddel of vaccin? Dan beoordeelt het FAGG dat en neemt ze actie waar nodig. Bijvoorbeeld door de bijsluiter aan te passen of zorgverleners te waarschuwen. In extremis wordt het geneesmiddel of vaccin van de markt gehaald. 

13. Zijn de twee dosissen van het vaccin (indien twee dosissen voorgeschreven zijn) noodzakelijk ?

Ja! Om het virus niet asymptomatisch door te geven, moet je je volledig laten vaccineren! Onderzoek heeft aangetoond dat de het risico om het virus door te geven slechts tot 46% beperkt wordt na slechts 1 dosis. Na de tweede dosis wordt dat risico tot 92% beperkt. Dat is dus een zeer groot verschil en maakt dat je de twee dosissen absoluut nodig hebt om het besmettingsrisico te beperken.
(Zie de vraag: “Ben ik al onmiddellijk beschermd na de vaccinatie?").  

14. Is vaccinatie ook verplicht als ik reeds COVID-19 gehad heb ?

Ja. We weten niet hoe sterk de opgebouwde immuniteit is na een COVID-besmetting en we weten ook niet hoe lang je die behoudt. Er zijn al verschillende gevallen gemeld van mensen die het virus gehad hebben en opnieuw besmet werden. Het is dus weinig waarschijnlijk dat de verworven immuniteit blijft aanhouden. Over het algemeen wordt aangenomen dat de immuniteit opgebouwd door vaccinatie steviger is en van langere duur dan na een natuurlijke besmetting. 

15. Zullen we ons periodiek moeten laten vaccineren, bijvoorbeeld elk jaar of om de twee jaar zoals dat het geval is bij griep ?

Hoogstwaarschijnlijk wel! Door de snelle ontwikkeling van nieuwe varianten, is een nieuwe vorm van het virus zeker mogelijk. Het zal dus noodzakelijk zijn om zich vroeg of laat opnieuw te laten vaccineren. Mensen die lijden aan een immuunziekte (zoals sommige vormen van kanker, nierstoornissen, enz.) kunnen minder beschermd zijn. De overheid zal die mensen daarom eind 2021 voor een derde dosis uitnodigen.

16. Welke termijn moet men in acht nemen tussen twee verschillende types vaccins (bijvoorbeeld het vaccin tegen COVID en dat tegen tetanos) ?

Er wordt aangeraden om minstens 14 dagen tussen de twee te laten. Als het vaccin tegen COVID-19 (de 2e dosis voor de types vaccins waarbij dit nodig is) per ongeluk sneller dan 14 dagen na toediening van het andere type vaccin werd toegediend, is het niet nodig om van één van de 2 types een extra dosis te laten toedienen.

Reizen

1. Wat zijn de huidige maatregelen voor reizen naar het buitenland ?

Die maatregelen veranderen zeer snel, we raden aan om de beslisbomen van Sciensano te raadplegen.
De maatregelen hangen af van de kleur van de zones binnen de EU-landen. Die kleuren zijn terug te vinden door hier te klikken. Opgelet, de kleurcodes kunnen veranderen naargelang de situatie in een land op dat moment. Je moet dus regelmatig de officiële bronnen die de kleurcode bepalen, raadplegen.

A. Rode zones zijn de streken waar het besmettingsrisico het hoogst is. Reizigers die binnen de EU uit de rode zones terugkeren, moeten :

  • In elk geval het Passenger Locator Form invullen, zelfs als men volledig gevaccineerd is.
  • Ofwel een officieel vaccinatiecertificaat voorleggen met het bewijs dat men de 2e dosis reeds langer dan 14 dagen ervoor gekregen heeft. Geen test noch quarantaine nodig in dat geval.
  • Ofwel een herstelcertificaat voorleggen. Geen test noch quarantaine nodig in dat geval.
  • Ofwel een negatieve PCR-test voorleggen binnen 72 uur bij terugkeer in België
  • Ofwel zich 2 keer laten testen bij terug in België (binnen 72 uur en ook op dag 7) en in quarantaine blijven tot het resultaat van de test gekend is. Is de eerste test negatief, dan mag de quarantaine afgebroken worden. De tweede test op dag 7 blijft verplicht.  
     

Werkplek en relaties met de collega’s  

1. Is het vanaf 1 september opnieuw toegelaten om 100% aanwezig te zijn op de werkvloer ? 

Ja, we mogen de werknemers opnieuw naar het werk laten komen, maar het overlegcomité vraagt om het telewerk structureel te integreren in Wallonië en in Vlaanderen. In Brussel moet de terugkeer naar de werkvloer veel voorzichtiger gebeuren. Het telewerk blijft er immers ten zeerste aanbevolen.
De werkgevers moeten bovendien nog steeds de maatregelen nemen om de optimale sanitaire voorwaarden te kunnen garanderen. Daartoe behoort de social distancing. De werkgevers moeten specifiek de passende preventiemaatregelen nemen, zoals bepaald in de Generieke Gids (v5) - die blijft momenteel ongewijzigd – of de sectorale maatregelen.. Aanvullend zijn er eveneens de richtlijnen op sectoraal en/of ondernemingsniveau, en/of andere passende maatregelen die minstens een gelijkwaardig niveau van bescherming bieden . 

2. Blijft het dragen van het mondmasker verplicht op de werkplek?

  • Als de afstand van 1,5 m niet kan gegarandeerd worden, blijven de mondmaskers noodzakelijk.
  • Als de afstand van 1,5 m goed kan gegarandeerd worden, blijven mondmaskers sterk aanbevolen in gesloten ruimten. Zelfs al worden de preventiemaatregelen nageleefd (vb. voldoende ventilatie met waarden onder 900ppm).
  • Men doet er goed aan het mondmasker op te zetten wanneer men zich in de lokalen verplaatst. Binnen blijft het mondmasker verplicht wanneer de maatregelen niet voldoende kunnen nageleefd worden, bijvoorbeeld wanneer niet voldoende kan verlucht worden. Als de cijfers in België onrustwekkend zijn.
  • In Wallonië en Vlaanderen zijn de mondmaskers niet meer verplicht in de publiek toegankelijke ruimten van een bedrijf, publieke instellingen of verenigingen. Toch mag de interne preventiedienst op basis van een risicoanalyse nog beslissen dat het momenteel nog verplicht is op die plaatsen een mondmasker te dragen. In Brussel blijft het mondmasker in die gevallen nog verplicht.  

3. Hoe zit het met het dragen van de mondmaskers buiten de werkplek ?

  • In Wallonië en Vlaanderen is het dragen van het mondmasker ook niet meer verplicht in de culturele, sportieve, recreatieve sector en in de festiviteiten-, en evenementensector wanneer het gaat om manifestaties en privé-feestjes met minder dan 200 deelnemers binnen en minder dan 400 deelnemers buiten. Tenzij de lokale autoriteiten daar anders over beslissen. In Brussel blijft de mondmaskerplicht hiervoor geldig.
  • Het mondmasker blijft verplicht in een aantal expliciet opgelijste situaties: in het openbaar vervoer en stations, in de winkels en winkelcentra, wanneer men de tafel verlaat in de horeca, in vergaderzalen, bij handelsbeurzen, in auditoria, religieuze gebouwen, gerechtsgebouwen, bibliotheken en tijdens manifestaties. Op druk bezochte plaatsen zoals winkelstraten, kermissen en markten blijft de mondmaskerplicht gelden naargelang de bevoegde lokale autoriteiten dat beslissen. 

4. Waarom blijven de regels momenteel nog zo strikt ?

De deltavariant is zeer besmettelijk, nog besmettelijker dan de alfavariant.
De ziekenhuiscijfers zouden nog sterk kunnen stijgen (wat momenteel het geval is in het Verenigd Koninkrijk waar het vaccinatiepercentage nochtans hoger ligt dan in België).
Er zijn nog steeds mensen die niet gevaccineerd werden of slechts gedeeltelijk.
In tegenstelling tot het privéleven, moet op het werk rekening gehouden worden met de Codex over het welzijn op het werk en de daarmee verbonden verplichtingen.
Telewerk zal minder toegepast worden, de scholen starten opnieuw op 1 september. We kunnen dus beter voorzichtig blijven en nog niet te veel versoepelen.
 

Telewerk

1. Kan het telewerk dankzij de evolutie van de vaccinatie afgeschaft worden ?

Nee, dat is niet aan te raden. Het telewerk blijft ten zeerste aanbevolen in Brussel. Het overlegcomité vraagt om het telewerk structureel te integreren in Vlaanderen en Wallonië.
 

Relatie werkgever-werknemer

1. Kan de werkgever zijn werknemers verplichten om zich in te enten ?

Een werknemer kan niet verplicht worden om zich in te enten tegen COVID-19. Hiervoor bestaat geen enkele wettelijke basis.
De welzijnswet en de codex over het welzijn op het werk voorzien een aantal beschermingsmaatregelen voor onder meer de personen die in contact komen met biologische agentia omwille van de aard van hun job. Op dit moment zijn de enige vaccinaties die door de codex verplicht worden: de vaccinatie tegen hepatitis B (voor de gezondheidszorg, laboratoria, tandartspraktijken en in functie van de risicoanalyse) en de vaccinatie tegen tetanos (landbouwsector, fruitteelt en pluimveeteelt). De codex voor welzijn op het werk voorziet momenteel geen verplichte vaccinatie tegen COVID-19, maar dat kan snel veranderen voor het personeel in de gezondheidszorg. 

2. Kan de werkgever vragen om een negatieve zelftest ?

Sinds 6 april 2021 kan iedere persoon een zelftest aankopen in de apotheek.  De terugbetaling door de ziekteverzekering is beperkt tot twee zelftesten per persoon per week.  De apotheker zal de zelftesten afleveren na registratie in het Gedeeld Farmaceutisch dossier van de persoon in kwestie.
Een persoon kan de test thuis uitvoeren om na te gaan of hij/zij al dan niet positief is.  Is het resultaat positief, dan voorziet de wet dat men de huisarts of een testcentrum moet contacteren.
In principe kan je werkgever niet vragen naar het bewijs van een negatieve zelftest voor men (opnieuw) start met werken. Een werkgever kan immers nooit een bewijs vragen of je geschikt bent om te werken. 

3. De werkgever kan geen negatieve test vragen, maar hoe zit dat met een vaccinatiecertificaat ? 

De werkgever mag geen enkel gegeven over de geschiktheid van de werknemer bijhouden.  Dat verbod werd bevestigd door de wet waarbij een recht op klein verlet wordt toegekend voor de werknemers met het oog op het toedienen van een vaccin tegen het coronavirus.  Volgens die wet kan de werkgever weliswaar de reden voor het klein verlet controleren, maar het is niet toegelaten om dat ergens te noteren of te registreren bij de loonverwerking.  Zo kan de werkgever niet nagaan of een werknemer al dan niet gevaccineerd werd.  

4. Mag een werkgever een andere negatieve test (m.a.w. geen zelftest) aan zijn werknemer vragen voor hij/zij (opnieuw) aan het werk gaat ?

Nee, dat kan niet om dezelfde reden.  Bovendien mag een werkgever, volgens de GDPR (regelgeving rond de verwerking van persoonlijke gegevens) geen gevoelige persoonsgegevens zoals gegevens over de gezondheid van een werknemer, verwerken.  Dat kan wel mits toestemming van de werknemer.  Maar in de relatie werknemer – werkgever kan er nooit sprake zijn van een vrijwillige toestemming. 

5. Wat is de verantwoordelijkheid van een werkgever in geval van een COVID-19-besmetting door een verplichte fysieke terugkeer naar het werk ?

à Er is geen enkel probleem als de werkgever de regels respecteert die het M.B. van 28/10/2020, gewijzigd door het M.B. van 25/08/2021, oplegt.  
Art 2 §2.De  ondernemingen nemen tijdig passende preventiemaatregelen om de naleving van de regels van social distancing te garanderen en een maximaal niveau van bescherming te bieden.   Deze passende preventiemaatregelen zijn veiligheids- en gezondheidsvoorschriften van materiële, technische en/of organisatorische aard zoals bepaald in de "Generieke gids om de verspreiding van COVID-19 op het werk tegen te gaan", die ter beschikking wordt gesteld op de website van de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, aangevuld met richtlijnen op sectoraal en/of ondernemingsniveau, en/of andere passende maatregelen die minstens een gelijkwaardig niveau van bescherming bieden. Collectieve maatregelen hebben steeds voorrang op individuele maatregelen.   Deze passende preventiemaatregelen worden op het niveau van de onderneming genomen met inachtneming van de geldende regels van het sociaal overleg, en in overleg met de diensten voor preventie en bescherming op het werk.  Ze informeren ook derden tijdig over de geldende preventiemaatregelen.” 

6. Kan men een personeelslid sanctioneren wanneer hij of zij geen mondmasker draagt? En zo ja, op welke manier ?

In sommige sectoren (horeca, commerciële centra, …) is het dragen van een mondmasker een verplichting voor het personeel (M.B. van 28 oktober 2020 m.b.t. noodmaatregelen om de verspreiding van het coronavirus COVID-19 in te perken werd gewijzigd door het M.B. van 25 augustus 2021).
Elke andere onderneming moet de gepaste preventiemaatregelen treffen om te kunnen garanderen dat de afstandsregels kunnen nageleefd worden en om zoveel mogelijk bescherming te kunnen bieden. Die passende preventiemaatregelen zijn veiligheids- en gezondheidsvoorschriften van materiële, technische en/of organisatorische aard zijn zoals bepaald in de "Generieke gids om de verspreiding van COVID-19 op het werk tegen te gaan”, die ter beschikking wordt gesteld op de website van de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, aangevuld met richtlijnen op sectoraal en/of ondernemingsniveau, en/of andere passende maatregelen die minstens een gelijkwaardig niveau van bescherming bieden.
De preventiemaatregelen worden op het niveau van de onderneming uitgewerkt met inachtneming van de regels van sociaal overleg. De onderneming informeert haar werknemers over die maatregelen.
Vanuit dat kader kan de werkgever ook het niet-respecteren van regels sanctioneren. Het is raadzaam om hier na te gaan of het arbeidsreglement hier uitsluitsel biedt.
 

Andere vragen 

1. Zijn CO2 -meters verplicht binnen bedrijven ?

Nee, momenteel (01/09/2021) is het niet verplicht om een CO2-meter te plaatsen op de werkplek; het wordt echter wel aanbevolen. Volgens de codex geldt volgende verplichting:

  • Ofwel wordt een ventilatiedebiet van 40 m³/u per aanwezige persoon gerespecteerd voor elk werklokaal (zie de technische gegevens voor de ventilatie);
  • Ofwel wordt ervoor gezorgd dat de CO2 -concentratie lager ligt dan 900 ppm voor 95% van de werktijd.

(Artikels III.1-34 tot III. 1-36 van de codex over het welzijn op het werk)
Bovendien stelt Cohezio een praktische tool ter beschikking om de maximaal toegelaten bezetting in een lokaal te berekenen, rekening houdend met de beperkte mechanische verluchting (ramen en deuren). Je kan die hier downloaden

2. Coronavirus en de hygiëne van werkruimten

Het virus verspreidt zich in de eerste plaats van persoon tot persoon via speekseldruppels die in de onmiddellijke nabijheid van de getroffen persoon in de lucht uitgestoten worden.
De overdracht via oppervlakken en voorwerpen waarop speeksel is terechtgekomen, komt veel minder vaak voor en kan bovendien worden voorkomen door een goede handhygiëne.
Het coronavirus heeft een lipidenomhulsel waardoor het gevoelig is voor huishoudelijke wasmiddelen. Werkoppervlakken, vloeren, refters, moeten dagelijks met water en zeep gereinigd worden. Voor gedeelde voorwerpen zoals deurklinken, sanitair, speelgoed in kinderdagverblijven, kan dagelijkse reiniging met tot 1% verdund bleekmiddel worden aanbevolen. Kleinere oppervlakken zoals toetsenborden van computers en muizen kunnen worden gedesinfecteerd met alcohol van 70°. Er bestaan doekjes die speciaal daarvoor ontwikkeld werden. 

3. Mag ik borstvoeding geven als ik een infectie met COVID-19 heb ?

Er is geen tegenaanwijzing voor borstvoeding. COVID-19 werd niet teruggevonden in moedermelk. Aangeraden wordt om borstvoeding te geven met een mondmasker en met inachtneming van hygiënemaatregelen (handen wassen alvorens baby of borsten aan te raken, eigen borstkolf te gebruiken of fles en de borstkolf goed schoon te maken na gebruik). Omdat het wel mogelijk is om de baby te infecteren in uw nabijheid, valt het te overwegen om (gekolfde) voeding door een gezond persoon te laten geven. 

4. Hoe gebruik ik een mondmasker op een correcte manier ?

Aanbrengen :

  • Vooraf de handen wassen of insmeren met een alcohol-oplossing
  • Haal slechts één masker tegelijk uit de verpakking en neem het bij het centrale deel aan de buitenkant vast.
  • Respecteer de richting van het opzetten, d.w.z. ofwel volgens de vermelding op het masker of bij afwezigheid van een specifieke indicatie, de meest gewatteerde kant op het gezicht aanbrengen.
  • Breng het masker op het gezicht door het vast te houden aan de linten; de bovenste linten zijn geknoopt op het hoofd, de linten lager bij de nek voldoende uitrekken zodat men het masker goed kan ontvouwen en goed onder de kin kan plaatsen.

Het masker moet de neus, kin en mond bedekken. Het moet hermetisch worden aangebracht op het gezicht.
De rand van het masker goed aansluiten aan de neus om de waterdichtheid te verhogen en lekken te beperken.
Het masker mag enkel vastgenomen worden aan de linten.

Afnemen :

  • Het masker is het laatste beschermingsmiddel dat moet worden verwijderd.
  • Het moet worden verwijderd door het vast te houden aan de linten.
  • Na het verwijderen van het masker: was de handen grondig met zeep en water of gebruik een hydro-alcoholische oplossing. 

5. Kan COVID-19 erkend worden als beroepsziekte of arbeidsongeval ?

Alle info hierover kan u terugvinden op de website van Fedris.