AI en preventie: innoveren zonder het menselijke te verliezen

Tegenwoordig wordt AI al op grote schaal gebruikt in de medische sector voor beeldvorming, diagnostische hulp, radiotherapie, onderzoek naar behandelingen, administratieve automatisering, enz. Maar het potentieel ervan voor preventie en welzijn op de werkplek wordt nog onvoldoende benut.

Bij Cohezio begint ons denken met een eenvoudige observatie,” zegt Éric Fromont:  “Zorgverleners besteden een aanzienlijk deel van hun tijd aan tijdrovende maar noodzakelijke taken – notities maken, verslagen schrijven, niet-medische samenvattingen, actieplannen structureren”.

AI kan onze preventieadviseurs helpen in deze verschillende stadia, zonder ooit het oordeel van de professional te vervangen, maar eerder om het te ondersteunen.

Laten we het voorbeeld nemen van een opvolgingsgesprek met een langdurig arbeidsongeschikte werknemer. AI kan o.a.:

• Het gesprek transcriberen en structureren,
• De geïdentificeerde obstakels helpen samenvatten,
• Een duidelijk verslag genereren voor de werknemer,
• Een niet-medische samenvatting opstellen voor de werkgever.

Het doel is niet om de besluitvorming te automatiseren, maar om medische tijd vrij te maken, de kwaliteit van uitwisselingen te verbeteren en meer gepersonaliseerde aanbevelingen te doen op basis van gestructureerde en gecontextualiseerde gegevens.

Niet alles moet aan AI worden toevertrouwd. Bepaalde aspecten blijven diep menselijk en zullen dat blijven: de intuïtie van de arts, het vermogen om te lezen wat er niet wordt met woorden gezegd, het emotioneel aanvoelen, een genuanceerd begrip van de persoonlijke en professionele context.
AI kan inderdaad helpen analyseren, structureren en voorstellen doen … maar de uiteindelijke beslissing moet menselijk blijven.

Dit principe vormt de kern van de benadering die Cohezio voorstaat: gecontroleerde, verklaarbare en verantwoordelijke beslissingsondersteunende AI.

Op het gebied van welzijn en gezondheid op het werk behoren de verwerkte gegevens tot de meest gevoelige. Medische gegevens, psychosociale gegevens, organisatorische gegevens … Slecht beheerde gegevens kunnen ernstige gevolgen hebben, niet alleen voor de betrokken personen, maar ook voor de aangesloten bedrijven.

Éric Fromont voegt toe: “Laten we niet vergeten wat vaak wordt onderschat: de kwaliteit van AI hangt rechtstreeks af van de kwaliteit van de gegevens. Slecht geclassificeerde, slecht beveiligde of slecht beheerde gegevens leveren bevooroordeelde en zelfs gevaarlijke resultaten op.”

Daarom hamert Cohezio op een gestructureerde aanpak:

• Rigoureuze classificatie van gegevens,
• Het principe van gegevensminimalisatie (alleen verzamelen wat nodig is),
• Duidelijke scheiding van omgevingen (privécloud, publieke cloud),
• Volledige traceerbaarheid van verwerkingen,
• Veiligheid en veerkracht door ontwerp.

Naast naleving van de regelgeving (AVG, NIS2, AI Act) is deze governance een hefboom voor vertrouwen, zowel voor werknemers als voor bedrijven.

Om de implementatie van AI te ondersteunen, zet Cohezio twee complementaire governanceniveaus in: Data Governance en AI Governance.
Het eerste is bedoeld om de kwaliteit, veiligheid en traceerbaarheid van de gebruikte gegevens te garanderen, vooral wanneer het gaat om gevoelige gegevens met betrekking tot gezondheid en welzijn. Het tweede biedt een kader voor het gebruik van AI-systemen zelf, met duidelijke regels voor ethiek, menselijk toezicht en risicobeheersing.

Deze twee bestuursniveaus maken deel uit van een samenhangende en gestructureerde aanpak, in overeenstemming met de regelgevingskaders (AVG, NIS2, AI Act). Ze weerspiegelen een sterke overtuiging bij Cohezio: innovatie op het gebied van preventie kan alleen duurzaam zijn als deze is gebaseerd op een solide bestuur dat door alle spelers wordt gedeeld en begrepen.

De AI Act is het eerste wettelijke kader ter wereld dat specifiek gericht is op artificiële intelligentie. Het is van toepassing op alle (publieke of privé-) organisaties die AI-systemen ontwikkelen, inzetten of gebruiken in de EU – inclusief bedrijven, preventiediensten en zorgverleners.

Het wordt geleidelijk van kracht vanaf 2024-2025, waarbij de verplichtingen gefaseerd van toepassing worden:

• op voorhand nadenken over de risico’s van AI,
• een duidelijk beleid instellen,
• de beroepen betrekken (artsen, preventieadviseurs, HR, IT),
• de technologische keuzes documenteren,
• het vertrouwen van gebruikers en werknemers vergroten.

Als de AI Act goed wordt toegepast, wordt het een concurrentievoordeel, omdat het betrouwbaardere, ethischere en duurzamere oplossingen structureert.

AI-systemen die worden toegepast op gezondheid en welzijn worden door de AI Act geclassificeerd als hoog risico. Dit brengt versterkte verplichtingen met zich mee: transparantie, menselijk toezicht, documentatie, verklaarbaarheid.

In plaats van deze eisen te ondergaan, heeft Cohezio ervoor gekozen ze te integreren als onderdeel van een kwaliteitskader. Afstemming op de AI Act, in combinatie met ISO-normen (ISO 27001, ISO 42001), betekent dat we een solide governance kunnen structureren, kunnen anticiperen op risico’s en ethische, betrouwbare en goed presterende AI kunnen garanderen.

AI is geen geïsoleerd technologisch project, maar een organisatorisch project. Het gaat om een nauwe samenwerking tussen de verschillende spelers: arbeidsartsen, AI-experts, DPO, CISO, directie en trainers.

Cohezio wil een duidelijke boodschap brengen,” zegt Éric Fromont: “Innovatie in preventie gaat niet over het vervangen van mensen, maar over hen beter ondersteunen”.

Als artificiële intelligentie op de juiste manier wordt gebruikt, kan het een waardevolle bondgenoot zijn bij het verbeteren van de kwaliteit van preventietrajecten, het relevanter maken van aanbevelingen en het ondersteunen van professionals bij hun werk.

Maar deze belofte houdt alleen stand als AI ten dienste blijft staan van mensen, omkaderd door duidelijke regels, veeleisend bestuur en voortdurend toezicht.

Het is deze verantwoordelijke, pragmatische en resoluut toekomstgerichte visie die Cohezio dagelijks blijft uitdragen bij de aangesloten bedrijven.

Artikel geschreven in samenwerking met Éric Fromont, IT-directeur van Cohezio, tijdens de ‘FestIA 2025 – Preventie 2.0’-beurs