Hoe omgaan met een hittegolf, zodat de gevolgen voor de werknemers en de organisatie beperkt blijven?
Publicatie 22 juni 2020

Hoe omgaan met een hittegolf, zodat de gevolgen voor de werknemers en de organisatie beperkt blijven?

België heeft nu al twee zomers na elkaar te maken met periodes van grote hitte, die nefast zijn voor de werkomstandigheden. En mogelijk zal dat in 2020 niet anders zijn. Door te anticiperen op die hittegolven op het werk, geef je je bedrijf alle kansen om vervelende gevolgen te beperken.

De beste manier om je te beschermen tegen de gevolgen van een hittegolf op het werk, is door te anticiperen. Veiligheid begint immers met preventie. Denk er meteen bij de eerste weersvoorspellingen al aan om je medewerkers te sensibiliseren met de volgende regels: 

  • Herinner hen eraan dat ze regelmatig en voldoende moeten drinken. 

Hoe weet je of je genoeg gedronken hebt?  Dat zie je aan de kleur van je urine: donkergeel wijst erop dat die persoon niet genoeg drinkt (risico op uitdroging en flauwvallen). Is de urine daarentegen helemaal helder en kleurloos als water, dan drinkt die persoon te veel en dreigt zo zouten te verliezen (dit wordt hyponatriëmie of watervergiftiging genoemd), wat kan leiden tot spierkrampen of zelfs flauwvallen. 

  • Raad hen aan om lichte kleding te dragen die de verdamping van het zweet mogelijk maakt, bijvoorbeeld losse kleding van katoen, in een lichte kleur als er ze buiten werken.
  • Het hoofd moet in elk geval worden beschermd tegen de zon als de werknemer buiten is.
  • Moedig hen aan om lichte en gespreide maaltijden te eten.
  • Vraag hen om dubbel zo voorzichtig te zijn als ze een medische voorgeschiedenis hebben en als ze geneesmiddelen nemen.
  • Verbied het drinken van alcoholische dranken.
  • Vraag hen om onmiddellijk elke activiteit te staken zodra ze zich onwel beginnen te voelen en om de collega’s te waarschuwen om een arts te bellen als ze dat wensen.

Als werkgever kan je ook zorgen voor een tijdelijke herorganisatie van het werk tijdens de hittegolf, met de volgende maatregelen: 

  • pas het werkritme aan op basis van ieders warmtetolerantie en organiseer het werk zodanig dat het tempo wordt verlaagd
  • zorg ook voor een afwisseling van de taken met werkposten die minder zijn blootgesteld aan de warmte
  • verminder of spreid intense fysieke inspanningen in de mate van het mogelijke en stel zware taken uit tot de minst warme uren van de dag
  • verlicht de werklast met korte cycli werk/rust
  • stel mechanische hulpmiddelen voor heffen en tillen ter beschikking van je werknemers (steekwagen, karretjes, heftoestellen, enz.)
  • organiseer het werk per groep, zo kunnen de werknemers elkaar in het oog houden.


E.H.B.O. bij een hitteslag 

Ondanks alle voorzorgen kan een medewerker het slachtoffer worden van een hitteslag. Hoewel de symptomen verschillen van de ene persoon tot de andere, is het toch mogelijk om enkele tekenen op te merken die voor jou een waarschuwingssignaal moeten zijn: plotse grote vermoeidheid, krampen, misselijkheid, versuftheid, duizeligheid, hyperthermie, droge en warme huid, slaperigheid. Lijkt een collega op het werk verward of zelfs euforisch, is hij onverklaarbaar lichtgeraakt of heeft hij griepachtige symptomen, breng hem dan onmiddellijk naar een donkere en frisse plaats en spoor hem aan om een arts te raadplegen. Beschik je over een thermometer, dan zal die in dit soort situaties een lichaamstemperatuur meten die kan oplopen tot meer dan 40°C, dat is een medische noodsituatie. 

  • Verwittig onmiddellijk de hulpdiensten.
  • Breng het slachtoffer in een frisse, donkere en goed verluchte ruimte.
  • Verwijder de kleding van het slachtoffer of maak zijn kleding los.
  • Verfris het slachtoffer met water om zijn lichaamstemperatuur te laten dalen, sproei water over hem of breng vochtige doeken aan op een zo groot mogelijk deel van zijn lichaam (hoofd en nek inbegrepen).
  • Is het slachtoffer bij bewustzijn, laat die persoon dan kleine hoeveelheden fris water drinken.
  • Is het slachtoffer bewusteloos, plaats de persoon dan in zijdelingse veiligheidshouding in afwachting van de hulpdiensten, na het verrichten van de eerste EHBO-handelingen.

In een periode van pandemie dienen die eerste EHBO-handelingen met enige voorzorgen te worden uitgevoerd. De veiligheidsmaatregelen worden vermeld op de affiche "Eerste hulp op het werk en COVID-19" die je gratis kunt downloaden of kunt bestellen via onze cataloog met sensibilisatiemateriaal.  


Wetgeving 

Boek V, titel 1 ("Thermische omgevingsfactoren") van de Codex over het Welzijn op het werk is de referentiewetgeving inzake thermische omgevingsfactoren op het werk. Artikel V.1-1 van de codex bepaalt dat de werkgever een risicoanalyse uitvoert van de thermische omgevingsfactoren van technologische of klimatologische aard die aanwezig zijn op de arbeidsplaats. Die risicoanalyse dient rekening te houden met seizoenschommelingen, dus ook met hittegolven. Op basis van die risicoanalyse bepaalt de werkgever de gepaste preventiemaatregelen. Voor de blootstelling aan warmte bepaalt de wet waarden uitgedrukt in de vorm van de WBGT-index (Wet Bulb Globe Temperature).


Welke maatregelen voor kantoorwerk? 

Een WBGT-index meten in de kantoorruimte, zelfs tijdens een hittegolf, heeft dus geen enkele zin, want het resultaat zal ruim onder de wettelijke waarden liggen. Het is dus niet nuttig om metingen uit te voeren, je enige vaststelling zal immers zijn: het is warm!

Om het fenomeen hittegolf toch objectief te maken, raden we aan om je te baseren op de informatie van het KMI, op het moment zelf, maar ook voor de komende 4 dagen. Afhankelijk van wat er beslist is in jullie bedrijf, bij voorkeur als resultaat van overleg tussen de hiërarchische lijn en de vertegenwoordigers van het personeel, kunnen jullie het "hittegolfplan" in werking stellen wanneer het KMI "gele", "oranje" of "rode" dagen aankondigt. Preventiemaatregelen kunnen ook geleidelijk aan worden ingevoerd, volgens de door het KMI aangekondigde niveaus.

Verschillende soorten preventiemaatregelen zijn mogelijk:

  • organisatorische maatregelen (bv.: zomerregeling, afwisseling van de taken, vermijden van geïsoleerd werk, enz.)
  • technische maatregelen (aanpassing van de werkkledij, enz.)
  • maatregelen die te maken hebben met EHBO (bv.: een procedure opstellen voor het naar huis begeleiden van een werknemer met een hitteslag, EHBO, enz.).

Hieronder een voorbeeld van een plan voor het omgaan met periodes met zeer hoge temperaturen. Dit plan is niet volledig: er kunnen een aantal maatregelen aan toegevoegd worden. Niet alle voorgestelde maatregelen kunnen worden toegepast in alle bedrijven. Het gaat erom na te denken over hoe dit hittegolfplan zo goed mogelijk kan worden aangepast aan de vereisten van elk bedrijf.


 


Welke voorzorgen moeten worden genomen tijdens de periode van COVID-19? 

Een studie heeft aangetoond dat het opnieuw laten circuleren van vervuilde lucht af te raden is. Er wordt aanbevolen om het lokaal te ventileren door het te verluchten. Is dat door de warmte niet mogelijk, dan kan ventilatie op het laagste programma worden getolereerd, maar die mag nooit van persoon naar persoon gericht zijn. Meer informatie kan je vinden in het artikel over "Systemen voor ventilatie, verluchting, airconditioning en verwarming in tijden van Covid-19" van dr. Versée, wetenschappelijk directeur van Cohezio.

 

Emmanuel Fabiocchi,
Preventieadviseur ergonoom

Valérie Neysen,
Communication Officer